Brussel, 13 oktober – Tijdens zijn laatste plenaire vergadering heeft het EDPB een verklaring over slimme brillen aangenomen en het verslag “The connected look” gepubliceerd. Video-opname, -surveillance en -administratie van bewijsmateriaal in het tijdperk van slimme brillen”*, ontwikkeld in het kader van het SPE-programma (Support Pool of Experts)**.

Naarmate slimme brillen op grote schaal beschikbaar komen en vaker worden gebruikt, doen ze belangrijke vragen rijzen over de bescherming van de persoonsgegevens en de rechten en vrijheden van personen, zelfs als ze nieuwe mogelijkheden creëren voor communicatie, bijstand en innovatie.

“Deze apparaten zien eruit als een gewone bril, maar ze bevatten camera’s en microfoons en zijn verbonden met internet. Dit geeft aanleiding tot ernstige bezorgdheid over de privacy, aangezien personen zonder hun medeweten kunnen worden geregistreerd.

De risico’s zijn nog groter in gevoelige omgevingen — zoals ziekenhuizen, scholen of werkplekken — en wanneer opnamen worden gedeeld op sociale netwerken. En natuurlijk lopen kinderen vooral risico bij het gebruik van deze bril of wanneer ze worden gefilmd.”

Voorzitter EDPB, Anu Talus

De tekst van het EDPB is een eerste verklaring die gebruikers, fabrikanten en dienstverleners voorlopige richtsnoeren biedt en tegelijkertijd het bewustzijn over de risico’s van deze apparaten vergroot.

Gedeelde verantwoordelijkheid

De verantwoordelijkheid van de gebruiker voor de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de AVG hangt af van de manier waarop hij zijn slimme bril gebruikt. Als het bijvoorbeeld gaat om het delen van een foto of video op een openbaar socialemedia-account of als een slimme bril wordt gebruikt als onderdeel van officiële, professionele of politieke activiteiten, wordt de gebruiker beschouwd als verwerkingsverantwoordelijke.

Als de gebruiker echter een foto deelt of een video van familieleden of vrienden opneemt, of als hij het apparaat gebruikt voor persoonlijke vertaaldoeleinden in een privécontext, zou dit worden beschouwd als een puur persoonlijke activiteit waarvoor de AVG niet van toepassing zou zijn (vrijstelling voor huishoudens). Hoe dan ook, zelfs wanneer de AVG niet van toepassing is, kan het gebruik van slimme brillen nog steeds onderworpen zijn aan het strafrecht, het burgerlijk recht of het arbeidsrecht - evenals andere sectorspecifieke regels.

Als voor de verwerking verantwoordelijken kunnen noch de producent, noch de aanbieder van een gekoppelde applicatie of dienst hun verplichtingen overdragen aan gebruikers. Zij moeten de wetgeving inzake gegevensbescherming naleven en ervoor zorgen dat elke nieuwe gegevensverwerking verenigbaar blijft met het oorspronkelijke doel van de verzameling.

Het belang van transparantie

Het EDPB benadrukt dat transparantie een van de belangrijkste uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming is die een slimme bril met zich meebrengt. Vanwege hun discrete verschijning en gebruik zijn omstanders mogelijk niet op de hoogte van het feit dat persoonlijke gegevens met betrekking tot hen worden verwerkt, door wie en voor welke doeleinden.

“Een slimme bril moet de opname ervan duidelijk maken, bijvoorbeeld met felle ledverlichting, audiosignalen of spraakactiveringssignalen, privacyvriendelijke smartphonemeldingen of unieke ontwerpen. Deze waarschuwingen moeten betrouwbaar, moeilijk te negeren en altijd up-to-date zijn.

Zelfs in openbare ruimtes moeten omstanders duidelijk begrijpen dat iemand ze filmt of fotografeert. Want als het om privacy gaat, verdienen individuen duidelijke waarschuwingen, geen verborgen verrassingen.”

Voorzitter EDPB, Anu Talus

Tot slot moedigt de verklaring industrienormen en bewustmakingsmaatregelen aan om individuen te helpen begrijpen wanneer slimme brillen worden gebruikt en hoe hun persoonlijke gegevens worden gebruikt.

Inzichten van deskundigen

Het verslag “The connected look. Video-opname, -surveillance en -administratie van bewijsmateriaal in het tijdperk van slimme brillen” heeft de raad van bestuur, via zijn SPE-programma en op voorstel van de Franse gegevensbeschermingsautoriteit, opdracht gegeven om het gebruik van slimme brillen en de gevolgen daarvan voor de privacy beter te begrijpen en de maatschappelijke aanvaardbaarheid ervan te beoordelen.

Het rapport, ontwikkeld door een digitale socioloog, onderzoekt zowel gebruikerservaringen met een slimme bril als de perceptie van niet-gebruikers van de bijbehorende risico's, ondersteund door praktijkvoorbeelden van geïnterviewden.

Het onderzoek toont aan dat slimme brillen soms instrumenten worden voor interpersoonlijke surveillance en het omgaan met bewijsmateriaal. Bovendien varieert het vermogen van personen om deze apparaten effectief te gebruiken sterk, waardoor er een onevenwichtige machtsverhouding ontstaat tussen degenen die ze gebruiken en degenen die worden geregistreerd.

Noot voor de redactie:

*Dit document is niet door het EDPB opgesteld. Het werd opgesteld door een externe contractant in het kader van het SPE-programma. De standpunten zijn die van de auteurs en geven niet noodzakelijkerwijs het officiële standpunt van het EDPB weer.

**De ondersteuningspool van deskundigen (SPE) is een belangrijk initiatief van het EDPB, dat deel uitmaakt van de EDPB-strategie 2024-2027. De belangrijkste doelstelling van dit programma is de Europese gegevensbeschermingsautoriteiten te helpen hun capaciteit voor het toezicht op en de handhaving van de gegevensbeschermingsregels te vergroten door gemeenschappelijke instrumenten te ontwikkelen en hen toegang te geven tot een brede pool van deskundigen.

Dit is een automatische vertaling van een openbare raadpleging en kan fouten bevatten. Ze vervangt de officiële Engelse versie niet.